Wystawa tablicowa informująca o projekcie INTERREG "1000 lat Górnych Łużyc - ludzie, grody, miasta"


LUDZIE, GRODY, MIASTA

Górne Łużyce są regionem transgranicznym, którego około dwóch trzecich powierzchni należy do Niemiec a jedna trzecia do Polski. Mimo współczesnej przynależności do różnych państw Górne Łużyce posiadają wspólne dziedzictwo przeszłości.

W ramach prezentowanego projektu polskie oraz saksońskie instytucje kultury i nauki, pod kierownictwem Krajowego Urzędu Saksonii ds. Archeologii, będą przez dwa i pół roku badać oraz przekazywać wiedzę na temat wspólnego dziedzictwa kulturowego Górnych Łużyc. Dofinansowanie projektu pozyskano ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy INTERREG Polska-Saksonia 2014–2020.

Projekt obejmie zarówno zabytki i znaleziska archeologiczne, jak też zgromadzoną w muzeach i archiwach wiedzę o historii Górnych Łużyc. Szczególne wydarzenia historyczne z ostatnich 1000 lat, takie jak pokój w Budziszynie w 1018 r., utworzenie Związku Sześciu Miast górnołużyckich w 1346 r., czy kampania sasko-łużycka w 1813 r. podczas wojen napoleońskich, odcisnęły swoje piętno na przeszłości tego regionu.

Projekt «1000 lat Górnych Łużyc – ludzie, grody, miasta» zbada, jak w minionych stuleciach żyli i mieszkali tu ludzie, uczyni widzialnym niewidzialne dziedzictwo przeszłości oraz przybliży wspólną historię. Informacje na temat projektu będą przekazywane poprzez wydarzenia publiczne, takie jak warsztaty, zwiedzania i wycieczki, wystawy muzealne oraz rekonstrukcje historyczne.

 

 

NASI PARTNERZY PROJEKTU

Krajowy Urząd Saksonii ds. Archeologii
Landesamt für Archäologie Sachsen
www.facebook.com/LandesamtfuerArchaeologieSachsen
www.archaeologie.sachsen.de

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Katedra Antropologii
Naturwissenschaftliche Universität Breslau Lehrstuhl für Anthropologie
www.facebook.com/upwroclaw
www.upwr.edu.pl

Muzeum Miejskie w Budziszynie
Museum Bautzen
www.museum-bautzen.de

Muzea Miejskie w Zittau
Städtische Museen Zittau
www.facebook.com/MuseumZittau
www.zittau.de

Muzeum Ceramiki w Bolesławcu
Keramikmuseum Bunzlau
www.facebook.com/muzeumceramiki
www.muzeum.boleslawiec.net

Euroregionalne Centrum Kultury i Komunikacji EuRegioKom Pieńsk
Euroregionales Zentrum für Kultur und Kommunikation EuRegioKom in Pieńsk
www.facebook.com/Euregiokom
www.euregiokom.webd.pl

 

 

 

OSADNICTWO NA GÓRNYCH ŁUŻYCACH od IX do XI WIEKU

Krajowy Urząd Saksonii ds. Archeologii oraz Katedra Antropologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu szukają odpowiedzi na pytania, jak wyglądał krajobraz na Górnych Łużycach w IX-XI wieku i jak mieszkający tu ludzie radzili sobie z codziennym życiem. Spodziewaną odpowiedź dostarczą archeologiczne badania terenowe, a także oględziny i ponowna ocena znanego już dziedzictwa archeologicznego.

Po IV wieku n.e. dotychczasowe osadnictwo germańskie na Górnych Łużycach prawie całkowicie zanikło w efekcie wielkiej migracji nazwanej przez historyków wędrówką ludów. Od VIII/IX wieku następuje ponowne zasiedlanie tych ziem przez napierających ze wschodu Słowian. W historycznych przekazach temu zachodniosłowiańskiemu plemieniu przypisuje się nazwę „Milczanie“.

Widocznym świadectwem wczesnośredniowiecznego osadnictwa na Górnych Łużycach jest jak dotąd ponad 60 znanych grodów, z których dotychczas tylko nieliczne zostały zbadane. Grody zabezpieczał wał o konstrukcji drewniano-ziemnej lub kamiennej oraz zlokalizowana przed nim fosa. Pozostałości po grodzie nazywane są grodziskiem a baczne oko jeszcze dzisiaj rozpozna w terenie niektóre z tych obronnych kompleksów. Nasza wiedza na temat ówczesnego osadnictwa pozagrodowego jest bardzo fragmentaryczna. Tylko niewielka liczba nieufortyfikowanych zespołów osadniczych została przebadana archeologicznie.

Śmierć jest i była nieodłączną częścią życia, dlatego w projekcie poświęcono znaczną uwagę słowiańskim miejscom pochówku. Antropolodzy i archeolodzy z Wrocławia zbadają pochówki, aby ustalić biografie osób żyjących przed tysiącleciem. Określą ich płeć i wiek w chwili śmierci, z jakimi chorobami się zmagali, jak się odżywiali i jakie były ich relacje ze środowiskiem naturalnym. Odtworzą też ich wygląd, wykorzystując najnowocześniejsze metody badawcze.

Projektowi towarzyszą cykle wykładów, publiczne oprowadzania z przewodnikiem do wybranych stanowisk oraz warsztaty. Końcowym punktem kulminacyjnym będzie wystawa w Muzeum Miejskim w Budziszynie, która zaprezentuje wyniki projektu.

 

ŻYTAWA I ZWIĄZEK SZEŚCIU MIAST

W roku 1346 miasta Budziszyn, Görlitz, Kamenz, Lubań (Lauban), Löbau i Zittau (Żytawa) zawarły sojusz. Celem tego Związku Sześciu Miast było reprezentowanie wspólnych interesów oraz wzajemne zapewnianie ochrony i wsparcia. Miasta dbały o pokój na swym terenie, zabezpieczały szlaki i walczyły z rycerzami-rabusiami.

W średniowieczu niejednokrotnie miasta solidarnie przystępowały do sojuszu, jednakże to właśnie górnołużycki Związek Sześciu Miast jest najbardziej znanym i najdłużej trwającym związkiem, który został rozwiązany w 1815 r.

Miasto Zittau przejęło wiodącą rolę w ramach związku i utrzymywało bliskie kontakty z Czechami. Ponadto leży ono przy starym, ważnym szlaku handlowym, prowadzącym z Pragi na północ Europy. Owa oś komunikacyjna przyniosła regionowi wzrost znaczenia i dobrobytu, o czym jeszcze dziś świadczą zamek z komorą celną Karlsfried, zamek i klasztor Oybin czy też była rezydencja cesarska w Zittau.

W ramach projektu Muzea Miejskie w Zittau zaprezentują w formie wystawy muzealnej wyniki badań nad historią Związku Sześciu Miast górnołużyckich. Przedstawi ona dorobek kulturowy miast związku i ich funkcję społeczną, naświetli podstawy oraz przyczyny długotrwałego sukcesu sojuszu. Na wystawie ukazane będą również zabytki i wyniki badań archeologicznych średniowiecznego Zittau. Intensywne prace archeologiczne ostatnich lat niezmiernie powiększyły wiedzę o tym mieście. W ten to sposób Muzea Miejskie w Zittau narysują żywy obraz tego pasjonującego okresu historii Górnych Łużyc i Europy Środkowej.

 

OŻYWIĆ HISTORIĘ!

Miasto Bolesławiec jest członkiem Europejskiej Federacji Miast Napoleońskich – stowarzyszenia skupiającego ponad 60 miast. Jego celem jest popularyzacja wiedzy na temat historii czasów napoleońskich oraz upamiętnienie tego dziedzictwa historycznego w kontekście europejskim.

Napoleon przebywał w Bolesławcu łącznie pięć razy. Miasto odegrało istotną rolę podczas wojen napoleońskich w 1813 r. Jego średniowieczne mury obronne zostały wysadzone w czasie walk przez wycofujące się z miasta wojska francuskie. W wyniku kilku bitew nad Kaczawą i Bobrem wojska napoleońskie ostatecznie uległy Armii Śląskiej, działającej pod dowództwem feldmarszałka von Blüchera. Muzeum Ceramiki w Bolesławcu w ramach zainscenizowanej rekonstrukcji przeniesie do współczesności te historyczne wydarzenia z początku XIX wieku i zaprezentuje je z nowej perspektywy na specjalnej wystawie muzealnej. Przy pomocy nowoczesnych mediów pokazana zostanie nie tylko wirtualna makieta miasta, ale także skutki kampanii napoleońskiej dla regionu.

W 2018 r. przypadła tysięczna rocznica tak ważnego dla Górnych Łużyc, choć obecnie mało znanego, pokoju w Budziszynie. Zawarty w 1018 r. traktat między cesarzem Niemiec Henrykiem II i polskim księciem Bolesławem I Chrobrym kończył długoletni okres wojen o ten region. Dla Euroregionalnego Centrum Kultury i Komunikacji EuRegioKom w Pieńsku wydarzenie to było okazją do odtworzenia obozu rycerskiego i kampanii wojennych o sporne pogranicze w XI wieku. W ramach projektu temat ten zostanie pogłębiony podczas warsztatów a rekonstrukcja bitwy pokazana zostanie na wystawie fotograficznej w Pieńsku.